25/7/2026
Bản tin số 161
Blind spot của những người rất giỏi khi bước ra khỏi corporate:
Nghĩ rằng professional value của mình sẽ tự nhiên trở thành commercial value.
Tuần rồi, tôi có một cuộc trò chuyện với một senior leader rất từng trải trong lĩnh vực của mình.
Chị có hơn 20 năm làm việc trong corporate. Là người có đầu óc chiến lược và hệ thống, chị thường được gọi tên mỗi khi tổ chức có một dự án khó hoặc quan trọng.
Hết dự án này đến dự án khác. Người ta biết chị giỏi gì. Biết khi nào cần tìm đến chị.
Bây giờ, khi bắt đầu nghĩ đến một chương tiếp theo, với mong muốn được làm việc độc lập và tự do hơn, chị khá tự tin về những giá trị mình có thể mang lại.
Và điều đó hoàn toàn có cơ sở.
Nhưng trong cuộc trò chuyện, chúng tôi dừng lại khá lâu ở một câu hỏi khác: Nếu một ngày bước ra ngoài, trong bối cảnh nào, ai sẽ là người sẵn sàng bỏ tiền thuê chị để giải quyết vấn đề của họ?
Tôi nghĩ đây là một điểm mù khá lớn của những người đã thành công lâu năm trong các tổ chức lớn.
Suốt nhiều năm, bạn được mời vào những dự án quan trọng.
Bạn có reputation. Bạn có network. Bạn luôn có những vấn đề khó để giải quyết.
Rất dễ để từ đó đi đến một kết luận: “Nếu mình bước ra ngoài, chắc cũng sẽ có người cần mình.”
Có thể.
~~~
Nhưng điều tôi cũng chỉ thực sự hiểu sau khi rời corporate là trong hệ thống, có rất nhiều thứ đang âm thầm giúp professional value của bạn được nhìn thấy và sử dụng.
Thương hiệu của công ty. Chức danh của bạn. Những mối quan hệ đã được xây dựng qua nhiều năm. Những dự án đã có ngân sách. Và quan trọng nhất, một hệ thống đã biết bạn là ai, giỏi điều gì và khi nào cần gọi bạn.
Bước ra ngoài, bài toán thay đổi. Professional value của bạn vẫn còn nguyên. Nhưng thị trường đặt một câu hỏi khác: Ai đang có một vấn đề đủ quan trọng để chủ động tìm đến bạn và sẵn sàng trả tiền để bạn giải quyết?
Đó là lúc professional value phải đi qua một bài kiểm tra khác: Commercial value.
~~~
Tôi cũng từng nghĩ hơn 25 năm kinh nghiệm corporate của mình tự nó đã có giá trị.
Đúng là có.
Nhưng tôi mất vài năm sau khi bước ra để hiểu rằng có giá trị và thị trường nhìn thấy, hiểu và sẵn sàng trả tiền cho giá trị đó là hai chuyện rất khác nhau.
Và đến hôm nay, tôi vẫn tiếp tục điều chỉnh câu trả lời của mình.
Trong những cuộc trò chuyện về chương tiếp theo của sự nghiệp, tôi thường không dành quá nhiều thời gian cho câu hỏi: “Bạn giỏi điều gì?” Ở tuổi 40+ sau nhiều năm sự nghiệp, phần lớn những người tôi gặp đã khá rõ về điều đó.
Câu hỏi khó hơn là: Trong tất cả những thứ bạn rất giỏi, đâu là vấn đề mà một nhóm người cụ thể thực sự cần bạn giúp giải quyết… và sẵn sàng trả tiền để bạn giải quyết?
Hai thứ đó không phải lúc nào cũng giống nhau.
PS.
Nếu bạn cũng đang ở đoạn chuyển từ “tôi biết mình có giá trị” sang “tôi chưa rõ thị trường sẽ trả tiền cho giá trị nào của mình”, bạn có thể reply email này. Có lẽ đó là một câu hỏi đáng để bắt đầu suy nghĩ trước khi bạn thực sự bước ra.
