01/05/2025
Từ bé, bạn luôn là một học sinh xuất sắc?
Lớn lên, bạn luôn là người có câu trả lời và được sếp tin cậy?
Chưa hẳn đó là điều tốt!
Sự thật: Trả lời nhanh nhảu mọi câu hỏi đang định vị bạn là một chuyên giải quyết vấn đề (fire fighter), và làm bạn bị mắc kẹt mãi tại một vị trí.
Điều đầu tiên bạn cần để dần định hình mình là một lãnh đạo có tư duy chiến lược (strategic leader) là:
Dừng trả lời mọi câu hỏi. Bắt đầu dẫn dắt.
Sai lầm thường gặp:
Bạn giỏi. Bạn trách nhiệm. Người khác hỏi, bạn trả lời.
Rõ ràng. Nhanh nhẹn. Hữu ích.
Nhưng có một cái bẫy: Càng trả lời tốt, bạn càng bị kẹt trong vai người “giải quyết vấn đề.”
Khi mọi người hỏi bạn: “Dự án tới đâu rồi?” Bạn có thể trả lời: “Xong 80% rồi. Nhà cung cấp A bị trễ nhưng tụi em đang xử lý.”
Ổn. Nhưng đây là tư duy tác nghiệp. Bạn đang hành xử như một quản lý dự án, không phải một lãnh đạo chiến lược.
Một thay đổi tư duy quan trọng:
Đừng chỉ trả lời. Hãy định hình cuộc trò chuyện.
Thay vì trả lời câu hỏi trước mắt, hãy tập kéo người nghe lên tầm nhìn xa hơn. Giúp họ thấy được bức tranh lớn, ý nghĩa, và hướng đi tiếp theo.
Không phải là bạn thao túng cuộc trò chuyện.
Mà là bạn đang dẫn dắt nó một cách có chủ đích.
~~~
Năm 2014, tại một buổi town hall ở Charlotte (Mỹ), tổng thống Obama được hỏi một câu rất khó và đầy cảm xúc, liên quan đến căng thẳng chủng tộc sau một loạt vụ việc cảnh sát nổ súng:
“Tại sao có cảm giác như nước Mỹ không coi trọng mạng sống của người da màu?”
Cả khán phòng nín lặng. Obama dừng lại vài giây. Nhìn thẳng vào người hỏi. Và nói:
“Đây là cách tôi nhìn nhận…” (“Here’s how I see it…”)
Không né tránh. Không vội đưa ra số liệu. Ông kéo câu chuyện lên tầm giá trị chung, lịch sử, trách nhiệm. Câu trả lời không chỉ là câu trả lời — đó là một thông điệp.
~~~
Lê là một Key Account Lead của một tập đoàn hàng tiêu dùng nhanh. Lê rất giỏi, được việc. Lê có nhiều đóng góp trong những cuộc họp quan trọng, nhưng Lê cảm thấy mình không được đánh giá cao.
Lê nói “Em thấy mình như một người hỗ trợ. Không ai nhìn em như một người dẫn dắt chiến lược.”
Tôi không bảo Lê nói nhiều hơn. Tôi chỉ gợi ý: “Đừng trả lời (quá nhanh) các câu hỏi. Hãy định hình lại cuộc đối thoại”
Trong một buổi họp khu vực, khi được hỏi về kết quả chiến dịch, Lê không đưa ra số liệu trước. Cô bắt đầu bằng: “Cho phép tôi được zoom out một chút. Điều chúng ta đang thấy không chỉ là hiệu quả của một chiến dịch, mà là dấu hiệu cho thấy niềm tin người tiêu dùng đang dịch chuyển.”
Cả phòng im lặng. Một người nói: “Hãy nói rõ thêm phần đó.”
Đây chỉ là một trong số nhiều lần Lê đã từ từ tập chậm lại, để không còn bị xem là người “làm tốt”, mà là người “nghĩ xa”.
~~~
Những câu nói bạn có thể thử:
- “Đây là cách tôi nhìn nhận…”
→ Định hình lại cuộc đối thoại, thay vì lao vào giải thích.
- “Cho phép tôi zoom out một chút…”
→ Kéo cuộc trò chuyện ra khỏi chi tiết và hướng về bức tranh lớn.
- “Điều quan trọng nhất ở đây là…”
→ Tập trung lại vào mục tiêu thay vì sa vào cập nhật.
Lần tới khi bạn chuẩn bị cập nhật hay báo cáo, hãy tự hỏi:
“Người nghe nên nhớ điều gì sau khi rời khỏi cuộc trò chuyện này — nếu họ quên hết các chi tiết?” Viết nó ra.
Tóm lại:
1.Trả lời nhanh mọi thứ có thể đưa bạn vào thể giải thích, bị động. Trong khi nếu biết dẫn dắt câu chuyện, bạn sẽ định vị bạn là người có tư duy chiến lược.
2.Những người truyền cảm hứng không chỉ nói đúng — họ nói có định hướng.
3.Sự thay đổi có thể bắt đầu bằng một câu rất đơn giản: “Đây là cách tôi nhìn vấn đề…”
~~~
Cảm ơn bạn đã đọc đến đây. Email cho tôi nếu bạn có câu hỏi, liên quan đến việc làm sao để giao tiếp một cách có chiến lược hơn.
PS.
Tôi đang giúp các quản lý với 15-20 năm kinh nghiệm có những bước chuẩn bị tốt nhất cho chương sự nghiệp tiếp theo, bao gồm việc tạo ảnh hưởng tích cực trên công việc số 1 (làm thuê) và chủ động từng bước chuẩn bị cho sự nghiệp số 2 (business riêng)
Tôi không chắc tôi phù hợp giúp bạn, nhưng bạn luôn có thể nhắn tin tìm hiểu thêm.
Từ giờ đến đó, 2 cách tôi có thể giúp bạn:
(1) theo dõi tôi trên LinkedIn
(2) đăng ký newsletter này, hoặc đọc lại các bản tin trước tại đây:
